Lo lắng không chỉ là một trạng thái cảm xúc.

Các kiểu lo âu dai dẳng ảnh hưởng đến nhiều hệ thống điều chỉnh tuần hoàn, kiểm soát huyết áp và nhịp tim.

Trong khi lo lắng ngắn hạn có thể kích hoạt các phản ứng bảo vệ, lo lắng kéo dài có thể gây áp lực liên tục lên hệ tim mạch. Các phát hiện khoa học hiện nay mô tả lo lắng là một tình trạng sinh lý có thể đo lường được, ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch thông qua hormone gây căng thẳng, hoạt động của hệ thần kinh và sức căng mạch máu.

Lo lắng và hệ thống phản ứng căng thẳng

Lo lắng kích hoạt phản ứng căng thẳng của cơ thể, một mạng lưới được thiết kế để chuẩn bị cho những nguy hiểm được nhận thức. Hệ thống này giải phóng các hormone như adrenaline và cortisol, làm tăng nhịp tim và co thắt mạch máu. Những thay đổi này hữu ích trong những mối đe dọa ngắn hạn nhưng trở nên có vấn đề khi lo lắng kéo dài thường xuyên hoặc mãn tính.

Việc kích hoạt phản ứng này lặp đi lặp lại khiến tim phải hoạt động trong điều kiện căng thẳng cao độ. Huyết áp có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn, và nhịp tim lúc nghỉ ngơi có thể tăng dần theo thời gian. Nghiên cứu về tâm sinh lý học cho thấy những người mắc chứng lo âu mãn tính thường có sự biến thiên nhịp tim giảm, một dấu hiệu liên quan đến khả năng thích nghi tim mạch giảm. Sự biến thiên thấp hơn cho thấy tim có ít cơ hội phục hồi giữa các nhịp đập, làm tăng áp lực lâu dài.

Rối loạn hệ thần kinh

Hệ thần kinh tự chủ điều chỉnh các quá trình không tự nguyện như nhịp tim và trương lực mạch máu. Lo lắng làm chuyển dịch hệ thống này theo hướng chi phối bởi hệ thần kinh giao cảm, thường được mô tả là trạng thái “cảnh giác cao độ”. Trong điều kiện này, các tín hiệu phó giao cảm làm dịu trở nên ít hoạt động hơn.

Sự mất cân bằng này ảnh hưởng đến hiệu quả đáp ứng của tim đối với các nhu cầu hàng ngày. Khi nghỉ ngơi, nhịp tim có thể duy trì ở mức cao hơn mức cần thiết. Trong quá trình vận động thể chất, thời gian phục hồi có thể lâu hơn. Theo thời gian, kiểu hoạt động này có thể góp phần gây hao mòn các mô tim mạch và làm giảm khả năng dự trữ chức năng.

Huyết áp và các tác động lên mạch máu

Lo lắng có liên quan trực tiếp đến việc điều hòa huyết áp. Căng thẳng cảm xúc có thể gây ra những đợt tăng huyết áp tạm thời thông qua sự co thắt mạch máu. Khi lo lắng kéo dài, những đợt tăng huyết áp lặp đi lặp lại này có thể ảnh hưởng đến mức huyết áp cơ bản. Quan sát lâm sàng cho thấy những người hay lo lắng thường có phản ứng huyết áp quá mức đối với những tác nhân gây căng thẳng nhỏ. Phản ứng tăng cao này buộc tim phải chống lại sức cản lớn hơn thường xuyên hơn.

Viêm nhiễm và ảnh hưởng của hormone

Nghiên cứu mới nổi cho thấy mối liên hệ giữa lo âu và tình trạng viêm nhẹ do hormone gây căng thẳng. Cortisol, khi được giải phóng liên tục, làm thay đổi tín hiệu miễn dịch và có thể góp phần vào các quá trình viêm trong mạch máu. Viêm làm giảm tính linh hoạt của mạch máu và cản trở sự lưu thông máu trơn tru.

Các con đường hành vi ảnh hưởng đến tim

Lo lắng cũng định hình hành vi theo những cách ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch. Bồn chồn, rối loạn giấc ngủ và tránh hoạt động thể chất là những kiểu hành vi phổ biến. Giấc ngủ kém làm thay đổi sự điều hòa huyết áp ban đêm và làm giảm khả năng phục hồi tim. Giảm vận động hạn chế khả năng thích nghi của tim mạch, khiến tim hoạt động kém hiệu quả hơn trong các công việc hàng ngày.

Hậu quả lâu dài

Trong thời gian dài, căng thẳng tim mạch do lo lắng có thể làm giảm khả năng phục hồi. Tim thích nghi với căng thẳng kéo dài bằng cách hoạt động mạnh hơn khi nghỉ ngơi và phản ứng kém linh hoạt hơn với sự thay đổi. Mặc dù lo lắng không hoạt động độc lập, nhưng sự tương tác của nó với di truyền, môi trường và thói quen sẽ định hình nguy cơ tim mạch tổng thể.

Tiến sĩ Benjamin D. Levine, một bác sĩ tim mạch hàng đầu và giám đốc viện y học môi trường và thể dục tại trung tâm y tế UT Southwestern, giải thích rằng duy trì tập thể dục nhịp điệu thường xuyên suốt đời giúp bảo vệ chức năng tim và hỗ trợ một hệ tim mạch trẻ trung hơn khi chúng ta già đi.

Lo âu ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch thông qua hormone gây căng thẳng, mất cân bằng hệ thần kinh, căng thẳng mạch máu và thay đổi hành vi. Duy trì sự cân bằng tinh thần là một yếu tố quan trọng để giữ gìn sức khỏe tim mạch lâu dài, bổ sung cho dinh dưỡng, vận động và giấc ngủ ngon.